Dziecko przedwcześnie urodzone

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wcześniakiem określa „noworodka urodzonego po 22 tygodniu życia, a przed 37 tygodniem ciąży, niezależnie od urodzeniowej masy ciała noworodka”.

Wcześniaki, w przeciwieństwie do dzieci urodzonych w okolicy 40 tygodnia ciąży, charakteryzują się obniżonym napięciem, słabą siłą mięśniową, asymetrią ułożeniową oraz pozycją wyprostną i zwiększonym odwiedzeniem kończyn. Niedojrzałość układu nerwowego powoduje nadwrażliwość na bodźce i wiąże się również z większą wrażliwością na ból. Dlatego ważne jest zapewnienie dzieciom podczas pierwszych tygodni ich życia odpowiednich warunków, które zredukują stres i zapobiegną powikłaniom mogącym doprowadzić do zaburzeń – począwszy od problemów neurologicznych, a kończąc na zaburzeniach emocjonalnych i poznawczych często diagnozowanych dopiero w wieku przedszkolnym lub szkolnym.

Jednymi z istotniejszych problemów będących wynikiem niedojrzałego układu nerwowego dzieci przedwcześnie urodzonych są zaburzenia podstawowych funkcji fizjologicznych:

  • oddychania;
  • odruchu ssania / ruchomości języka / trudność w połkaniu;
  • perystaltyki jelit.

Usprawnianie wcześniaków powinno być rozpoczęte już na oddziale neonatologii – im wcześniej zostanie wdrożony proces rehabilitacji, tym większe istnieją szanse na zniwelowanie wszelkich patologii w rozwoju dziecka i przyswojenie przez dziecko właściwych odruchów oraz zachowań. Rehabilitacja wcześniaka polega na takim stymulowaniu, aby jego rozwój przebiegał w sposób możliwie najbardziej zbliżony do prawidłowego.

Postępowanie fizjoterapeutyczne w przypadku wcześniaków polega na:

  • odpowiednim układaniu maluszka – napięcie mięśniowe jest nieprawidłowe dlatego pomagamy mu przebywać w prawidłowej pozycji dzięki gniazdkowaniu, podkładaniu wałków;
  • zapewnieniu bliskości z rodzicem – nauka kangurowania;
  • przygotowaniu dziecka i rodziców do karmienia – techniki podawania pokarmu, pozycje podczas karmienia, dobór smoczków i butelek;
  • terapii metodą Vojty.

Terapia metodą Vaclava Vojty, może być stosowana już od pierwszych dni po urodzeniu dziecka, o ile lekarz nie stwierdzi przeciwwskazań. Metoda bazuje na tym, że rozwój każdego człowieka postępuje według wrodzonego, genetycznie przekazywanego programu, zakodowanego w mózgu. Pod wpływem stymulacji poprzez terapeutę, który wyzwala prawidłowe wzorce, noworodek jest w stanie wykonać ruch, którego nie byłby zdolny zrobić ze względu na zaburzone napięcie mięśniowe. Metoda Vojty opiera się na powtarzaniu ćwiczeń, a tym samym regularnej stymulacji układu nerwowego, tworzeniu nowych połączeń w mózgu i powstawaniu nowych dróg nerwowych. Gdy obszary mózgu odpowiedzialne za ruch, utrwalą wzorce ruchowe aktywowane podczas stymulacji, dziecko będzie mogło je wykorzystać i zacząć prawidłowo się poruszać.

Podczas terapii, oprócz samej stymulacji przez terapeutę istotne jest odpowiednie ułożenie dziecka. Rehabilitacja powinna być systematyczna i ciągła, jeżeli ma osiągnąć zamierzony cel i przy okazji wpłynąć na poprawę przepływu krwi, pogłębienie oddechu lub aktywizację mięśni języka czy gałki ocznej. W trakcie terapii należy zapewnić dziecku wygodę, spokój i odpowiednią temperaturę otoczenia. Odpowiednie warunki są bardzo ważne, ponieważ wcześniaki długo reagują niepokojem ruchowym i płaczem na gwałtowną zmianę pozycji ciała oraz zmianę temperatury.